بنفشه سام گيس: در نخستين روز از هفته سلامت و همزمان با روز جهاني بهداشت _ ۱۸ فروردين، ۶ آوريل _ مراسمي با حضور وزراي آموزش و پرورش و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي برگزار شد.حضور مرتضي حاجي و مسعود پزشكيان با توجه به حوزه و گستردگي دامنه فعاليت اين دو وزير كه سلامت جسماني و رواني آحاد جامعه و به خصوص جمعيت جوان كشور از مسئوليت هاي عمده آنان به شمار مي آيد، اين فرصت را به دست داد كه پيرامون مسئوليت هاي ايشان گفت وگويي انجام دهيم.

• حاجي:  آمار نداريم

•آقاي حاجي چندي پيش اعلام شد كه تعداد ۱۴۰ نفر از مبتلايان به ايدز در گروه سني كمتر از ۱۹ سال و ۱۱۴ نفر دانش آموز هستند. آيا شما درباره وضعيت اين دانش آموزان اطلاعي داريد؟

چه كسي اين رقم را اعلام كرده است؟

•اين آمار توسط وزارت بهداشت اعلام شده است.

من از اين آمار اطلاع درستي ندارم، اما حتماً وزارت بهداشت براساس نتايج تحقيقاتي اين رقم را اعلام كرده هر چند كه رقم زيادي هم نيست. اما از  آنجا كه بيماري ايدز به دلايل متعددي قابل انتقال است احتمال مي دهم كه ابتلاي اين دانش آموزان عمدتاً بر اثر تزريق فرآورده خوني آلوده يا در هنگام بارداري مادر آلوده به ايدز اتفاق افتاده باشد.

•در مورد ابتلاي اين دانش آموزان بر اثر اعتياد چه نظري داريد؟

من بارها اعلام كرده ام كه ما با معضل دانش آموزان در معرض خطر اعتياد به سيگار و مواد مخدر مواجه هستيم كه عمدتاً به دليل اعتياد اعضاي خانواده يا شرايط محيط زندگي در معرض اين خطر قرار دارند و چنانچه وجود دانش آموز معتاد به مواد مخدر هم در آموزش و پرورش ثابت بشود، اعتياد اين دانش آموز به گونه اي نيست كه او را در معرض خطر ابتلا به ايدز هم قرار بدهد. زيرا يكي از راه هاي انتقال ويروس ايدز، استفاده از سرنگ مشترك در ميان معتادان تزريقي است و من به طور يقين اعلام مي كنم كه در مدارس و در ميان دانش آموزان ما چنين فردي وجود ندارد.

•يعني شما وجود دانش آموز معتاد تزريقي را قبول نداريد؟

به هيچ وجه.

•نظرتان درباره وجود مواد مخدر در مدارس يا خريد و فروش آن توسط دانش آموزان چيست؟ بعضي از كارشناسان تربيتي مدعي هستند كه مدارس، كانون دوم شيوع اعتياد و مصرف مواد مخدر هستند. شما چنين ادعايي را قبول داريد؟

به هيچ وجه. مدارس فضاي پاكي دارند و ناظران متعددي از مدير، ناظم، مشاور و معلمان بر رفتار و فعاليت هاي دانش آموزان نظارت مي كنند. در حال حاضر ۱۶۰هزار مدرسه در سطح كشور وجود دارد. چنانچه در اين مدارس و در جمعيت ۱۸ ميليون نفري دانش آموزان، يك نفر هم به دليل زندگي با خانواده نامناسب يا رشد در محيط نامساعد، به خريد و فروش مواد مخدر هم مبادرت ورزيده يا در اين مورد با كسي صحبت كند، اين مسئله نبايد به سطح جامعه دانش آموزي تعميم داده شود. چون آثار منفي زيانباري دارد ضمن آنكه احتمال وجود چنين افرادي نزديك به صفر است.

•تعداد تقريبي دانش آموزان در معرض خطر استعمال سيگار يا اعتياد به مواد مخدر چقدر است؟

طبق برآورد ستاد مبارزه با مواد مخدر، در حال حاضر ۴۰ تا ۴۵هزار دانش آموز در معرض خطر اعتياد به مواد مخدر و ۶۰۰هزار دانش آموز در معرض خطر استعمال سيگار قرار دارند.

•در شرايطي كه وزارت آموزش و پرورش تاكنون از وجود ۱۱۴ دانش آموز مبتلا به ايدز بي اطلاع بوده، وضعيت آتي تحصيلي و رواني اين دانش آموزان چگونه خواهد بود و چه تصميمي براي مصونيت بقيه دانش آموزان اتخاذ شده است؟

دانش آموزان مبتلا به ايدز هيچ تفاوتي با ديگر دانش آموزان نداشته و سلامت جسمي و رواني هيچ يك از دانش آموزان را تهديد نمي كنند. اما طرح حضور اين دانش آموزان در مدرسه، نگراني پدر و مادران بقيه دانش آموزان را دامن مي زند كه فرزندشان در كنار يك دانش آموز آلوده به ويروس ايدز درس مي خواند و ايجاد اين نگراني به صلاح جامعه نيست. مسئولان وزارت بهداشت به صورت مكتوب اطمينان داده اند كه از اين بابت هيچ خطري متوجه بقيه دانش آموزان يا ديگر افراد جامعه نخواهد بود.

•آقاي حاجي به رغم اينكه آمار دانش آموزان مبتلا به ايدز، چند بار به طور سراسري اعلام شده من تعجب مي كنم كه وزارت آموزش و پرورش از وجود چنين گروهي بي اطلاع بوده است.

ما بي اطلاع نيستيم. اما قرار هم نيست كه تمام اعداد و ارقام را در ذهنمان بايگاني كنيم.

•نيازي به حفظ اعداد و ارقام نبوده ولي از خود مسئله بايد اطلاع داشته باشيد. شما اطلاع داريد كه ايدز در مدارس كشور نفوذ كرده است؟

بله. ولي من معناي اين كلمات را متوجه نمي شوم. مادري باردار بوده و شوهر او معتاد بوده و بر اثر استفاده از سرنگ آلوده، بيمار شده و بيماري را به همسر خود و به جنين در شكم مادر منتقل كرده است. ابتلاي اين كودك به ايدز به منزله نفوذ بيماري در مدارس نيست. همان طوري كه ايدز در شهرها و خانواده ها هم مشاهده شده، مدرسه هم گوشه اي از محيط شهر است و هيچ گونه محدوديتي براي دانش آموزان مبتلا به ايدز وجود ندارد و وجود نخواهد داشت كما اينكه شما از ظاهر هيچ كدام از دانش آموزان نمي توانيد حدس بزنيد كه كدام يك بيمار و آلوده هستند.

•پزشكيان: يك پنجم شناسايي شدند

•در نيمه دوم اسفند ماه اعلام شد كه سازمان بهزيستي كشور در همكاري مشترك با وزارت بهداشت، در دو مركز نگهداري و بازپروري زنان ويژه اقدام به آزمايش ايدز براي اين زنان خواهد كرد. ممكن است درباره جزئيات اين همكاري توضيح بدهيد؟

تا جايي كه من اطلاع دارم نه براساس چنين توافقي بلكه از مدت ها پيش در اكثر شهرهاي كشور، مراكزي به نام مركز كنترل و پيشگيري رفتارهاي پرخطر راه اندازي شده و افرادي كه مشكوك به رفتارهاي جنسي خود بوده اند، مي توانند با مراجعه به اين مراكز، آزمايش دهند و از وضعيت سلامتي خود مطلع شوند.

•اما در خبر مربوط، اعلام شد كه انجام آزمايش ايدز به طور خاص در مراكز نگهداري و بازپروري زنان ويژه انجام خواهد شد.

من از چنين خبري بي اطلاع هستم. بهتر است در اين مورد از سازمان بهزيستي كشور سئوال كنيد.

• آقاي پزشكيان شما آمار ۶۳۳۷ نفري شناسايي شده مبتلا به ايدز را تاييد مي كنيد؟ فكر نمي كنيد تعداد افرادي كه قابل شناسايي هستند بسيار بيشتر از اين خواهد بود؟

طبيعتاً آنچه كه ما شناسايي و اعلام كرده ايم يك پنجم آن چيزي است كه وجود دارد و موارد شناسايي شده هم در ميان افراد با رفتارهاي پرخطر يا موارد خون گيري يا مراكز تجمع معتادان بوده اند. به هر حال پيش بيني ما براساس شاخصي كه سازمان جهاني بهداشت براي منطقه ما در نظر گرفته، شكل مي گيرد و ما موظفيم براساس همين شاخص، آمار موجود را تخمين بزنيم.

•براي مصون سازي گروه هاي در معرض خطر يا مراقبت از گروه هاي با رفتار پرخطر چه خواهيد كرد؟

بيماري ايدز فقط با آگاهي قابل كنترل است.

•شما براي معتادان اقدام به اطلاع رساني كرده ايد و اقدامات عملي هم لااقل در شكل توزيع سرنگ رايگان و وسايل پيشگيري نمود داشته است. ولي براي بقيه اعضاي گروه هاي با رفتار پرخطر مثل زنان ويژه هيچ كاري صورت نگرفته است.

روش مصون سازي براي بقيه اعضاي جامعه هم همين خواهد بود.

•به طور خاص براي مصون سازي زنان ويژه چه كرده ايد؟

فعلاً نمي توانيم گزارش فعاليت هايمان براي اين گروه را در سطح جامعه منتشر كنيم. تحقيقات و پيگيري ها و اقدامات در حال انجام است، ولي طرح اين فعاليت ها در جامعه فعلاً به صلاح نيست.

•شما اعلام كرديد كه با بودجه دوهزار ميليارد توماني وزارت بهداشت توان پيشگيري از ايدز و اعتياد را نداريد. معناي اين اعلام چيست؟

كمبود اعتبار وزارت بهداشت فقط متوجه كنترل و پيشگيري ايدز و اعتياد نمي شود. كل نظام بهداشت و درمان در اثر كمبود اعتبار با مشكل مواجه خواهد شد.

•من از وزير آموزش و پرورش راجع به وضعيت ۱۱۴ دانش آموز مبتلا به ايدز سئوال كردم. پاسخ شما چيست؟

من از چنين مسئله اي اطلاع ندارم.

•بي اطلاعي وزارت بهداشت از وجود اين دانش آموزان كه آمار آنها توسط كميته كشوري ايدز اعلام شده است، چه معنايي دارد؟

ما آمار افراد HIV مثبت را جمع آوري مي كنيم و تمام اين افراد هم تحت مراقبت قرار دارند. ضمن آنكه انتشار بعضي گزارش ها، ممكن است مانع از معرفي داوطلبانه ديگر افرادي كه آلوده هستند شده يا آنان را وادار به رفتارهاي نامناسب كند.

•شما آمار كميته كشوري ايدز را قبول داريد؟

به هر حال كميته كشوري ايدز هم اطلاعات خود را از طريق وزارت بهداشت منتشر مي كند. اما از خودشان سئوال كنيد كه چگونه اين تعداد دانش آموزان را شناسايي كرده اند.